خواص شاهتره در طب سنتی

amin zarghaniamin zarghani
894 بازدید
خواص شاهتره در طب سنتی

نام دیگر: شاتره
نام علمی: Fumaria officinalis
نام‌های عمومی: Common fumitory, Fumitory, Earth smoke
نام انگلیسی: Fumitory
نام‌های عربی: کسفره الحمار، ساتراج (Satarag)
نام فرانسوی: Fumeterre
نام آلمانی: Gemeiner erdrauch
نام‌های مترادف: Fumaria pulchella,Fumaria diffusa
نام خانواده: Fumariaceae (شاتره)

گیاه‌شناسی و خواص شاهتره در طب سنتی:

شاهتره گیاهی است علفی به ارتفاع ۸۰ سانتی‌متر که در مزارع، باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی به حالت خودرو می‌روید. شاخه‌های ظریف فراوان و برگ‌هایی با تقسیمات بسیار زیاد، باریک و کوچک دارد. گل‌های شاهتره کوچک به رنگ سفید یا سفید مایل به گلی هستند که به‌صورت مجتمع و گل‌آذین خوشه قرارگرفته‌اند. میوه‌ها هم کوچک و کروی می‌باشند. قسمت مورد استفاده شاهتره تمام قسمت‌های هوایی آن است.

خواص شاهتره در طب سنتی

گونه Officinalis این گیاه در ایران رویش ندارد و آنچه به نام شاهتره در بازار ایران وجود دارد، مربوط به دو گونه Fumaria parvifelora و Fumaria villantii است. به‌احتمال‌ قوی خواص دو گونه ذکرشده مشابه گونه افیسینال بوده و می‌توان از هر سه مورد آن‌ها به یک منظور استفاده کرد. البته لازم است دو گونه موجود در ایران ازنظر ترکیبات و خواص، مورد تحقیقات لازم قرار گیرند.

تاریخچه و خواص شاهتره در طب سنتی:

شاهتره از زمان عهد عتیق شناخته‌ شده و در کتاب‌های «خواص گیاهان» مربوط به قرون‌ وسطی توصیف‌ شده است. این گیاه در طب سنتی، برای درمان اگزما و بیماری‌های دیگر پوستی به کار می‌رفته؛ همچنین به‌عنوان ملین و مدر مصرف می‌شده است. در دهه گذشته، این گیاه دوباره مورد توجه قرار گرفت؛ زیرا بنا به گزارش‌هایی، به‌ احتمال‌ زیاد عصاره آن در بهبود بیماری‌های سیستم قلبی – عروقی و درمان کبد چرب و مشکلات صفراوی مؤثر است.

خواص شاهتره در طب سنتی

منشأ جغرافیایی:

 این گیاه بومی اروپا و آسیاست. در کنار جاده‌ها به‌عنوان علف هرز مزارع می‌روید و بیشتر از کشورهای شرقی اروپا صادر می‌شود.

مهمترین خواص شاهتره در طب سنتی:

مهمترین خواص شاهتره عبارت‌اند از: صفرا آور، آلکالوئید پروتوپین موجود در شاهتره می‌تواند در مواردی باعث کاهش صفرا گردد و به‌ اصطلاح دارای اثر Amphicholeretic است. همچنین در مشکلات قلبی – عروقی مصرف می‌شود. در طب عوام از شاهتره به‌عنوان ادرارآور، مسهل و جهت رفع مشکلات پوستی، ازجمله اگزما استفاده می‌شود. اثر اخیر را مربوط به وجود اسید فوماریک در آن می‌دانند. اسید فوماریک امروزه به طریقه سنتزی تهیه و در بعضی از فرمولاسیون‌های پوستی نظیر داروهای پسوریازیس مصرف می‌شود.

خواص شاهتره در طب سنتی
خواص شاهتره در طب سنتی
خواص عرق شاهتره

فرآورده‌های گیاهی:

در ایران از این گیاه، فرآورده صنعتی وجود ندارد؛ ولی در بعضی کشورها محصولاتی به شکل قطره از عصاره گیاه به‌صورت منفرد یا مخلوط با گیاهان دیگر تهیه و به بازار عرضه‌ شده است.

خواص شاهتره در طب سنتی

تهیه چای: ۴-۲ گرم گیاه خشک‌ شده (مخلوط برگ، گل و ساقه) را با یک لیوان آب به مدت ۲۰ دقیقه بجوشانید؛ سپس آن را صاف‌ کرده و گرماگرم قبل از غذا میل کنید. می‌توان روزانه تا سه نوبت این مقدار را (صبح، ظهر و شب) تکرار کرد (جمعاً می‌توان ۱۲-۶ گرم گیاه را که سه لیوان محصول صاف‌ شده به دست می‌دهد، در طول روز مصرف کرد).

عوارض جانبی:

مصرف مقدار عادی و دارویی شاتره عوارض جانبی ندارد؛ ولی مصرف مقادیر بسیار زیاد به دلیل وجود آلکالوئیدهای ذکرشده ممکن است باعث لرز، تشنج و مرگ گردد. تاکنون در زمینه مصرف در بارداری و شیردهی مطالعه‌ای صورت نگرفته است؛ بنابراین بهتر است در این دوران مصرف نشود.

زمان برداشت:

با توجه به اینکه گیاه در همه مناطق به‌طور همزمان رشد نمی‌کند، نمی‌توان زمان کاملاً مشخصی را جهت جمع‌آوری ذکر کرد؛ ولی بهترین زمان برداشت در فصل بهار و بعد از زمان گلدهی است که گیاه به‌طور کامل رشد کرده باشد.

دیگر خواص شاهتره در طب سنتی:

آنتی کلینرژیک، ضد هیستامین، ضد ورم، ضد آریتمی، ضد عفونی‌کننده، ضد اسپاسم، تقویت‌ کننده قوای جنسی، تولید کننده برادی کاردی، معرق، مسهل، ادرارآور، تهوع‌ آور، افزایش و کاهش پر فشاری خون، آرام‌ بخش، سمی، مقوی معده، بی‌حس‌ کننده، صفرا آور و کاهش‌ دهنده صفرا.

خواص شاهتره در طب سنتی
خواص شاهتره در طب سنتی

ترکیبات مهم:

قسمت هوایی گیاه حاوی حدود یک درصد آلکالوئید است که بیش از ۳۰ عدد آن‌ها تعیین فرمول شده‌اند و بیشتر آن‌ها از مشتقات بنزیل ایزوکینولین هستند. مهم‌ترین این آلکالوئیدها شامل فومارین (پروتوپین)، فوماری لین و سیناکتین هستند. از دیگر ترکیبات شاهتره می‌توان فلاونوئیدها، اسیدهای گیاهی به‌ویژه اسید فوماریک و موسیلاژ را نام برد.

نکات قابل‌توجه:

١- نمونه گیاه خشک در بازار دارویی به‌طور طبیعی به‌صورت خرد شده و قطعات کوچک است و احتیاج به خرد یا پودر کردن ندارد و می‌توان مستقیماً آب جوش را روی آن ریخت و مصرف کرد.

۲- توصیه می‌شود دم‌نوش شاهتره را گرماگرم مصرف کنید؛ چون ممکن است با سرد شدن، مواد مؤثر رسوب کنند.

۳- در بسیاری از موارد دیده‌ شده که برای به دست آوردن اثرات مذکور شاتره از عرق شاهتره موجود در بازار استفاده می‌کنند. عرق شاهتره مقدار بسیار ناچیزی اسانس دارد و مواد مؤثر اصلی در آن اصلاً وجود ندارد؛ بنابراین دارای خواص اصلی شاهتره نیست بهتر است از عصاره شاهتره به جای عرق آن استفاده شود.

۴- برای مشکلات کبدی، صفراوی و پوستی، باید از دم‌کرده آن استفاده کرد و در این موارد عرق آن بی‌تأثیر است.

نکته مهم:

بیشترین میزان تأثیرگذاری گیاهان دارویی متعلق به عصاره‌ گیاهان دارویی است و بعدازآن می‌توان به مکمل‌هایی نظیر کپسول‌ها اشاره کرد. کمترین میزان اثرگذاری هم متعلق به عرق و چای و دم‌نوش است.
امیدوارم که اطلاعات خوب و مفیدی در اختیار شما قرار داده باشیم با نظر دهی و امتیازدهی مارو از کیفیت مطالب آگاه نمایید. برای دریافت اطلاعات بیشتر به سایت فروشگاه محصولات ارگانیک آشا مراجعه نمایید و برای کسب اطلاعات در مورد محصولات ارگانیک می‌توانید با شماره  09120038341 مشاور فروشگاه ارگانیک آشا تماس بگیرید یا از طریق تلگرام، اینستاگرام با ما در ارتباط باشید.

فروشگاه محصولات ارگانیگ
فروشگاه محصولات ارگانیگ
محصولات ارگانیک
فروشگاه محصولات ارگانیگ

منابع اطلاعات:
کتاب‌ها و مقالات گیاهان دارویی
فروشگاه محصولات ارگانیک آشا
موسسه کار آفرینی دکتر زرقانی

دسته بندی مقالات علمی
اشتراک گذاری

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت
Cresta Help Chat
Send via WhatsApp